Rada Ministrów na posiedzeniu w dniu 19 kwietnia bierzącego roku wydała cztery rozporządzenia regulujące prowadzenie rachunków papierów wartościowych przez banki.

Warunki techniczne i organizacyjne

Pierwsze rozporządzenie Rady Ministrów dotyczy określenia warunków technicznych i organizacyjnych wymaganych do prowadzenia działalności maklerskiej przez niektóre podmioty oraz do prowadzenia rachunków papierów wartościowych przez bank. Przepisy rozporządzenia rozbudowują wymogi dotyczące bezpieczeństwa systemów i podsystemów informatycznych domu maklerskiego wprowadzając obowiązek opracowania i wdrożenia stosownych procedur regulujących dostęp i zabezpieczających kontrolę dostępu do tych systemów lub podsystemów informatycznych. Jednocześnie w rozporządzeniu znalazły się dodatkowe unormowania odnoszące się do zasad wydzielania organizacyjnego prowadzonej działalności maklerskiej (obowiązek wydzielania działalności polegającej na zarządzaniu cudzym portfelem instrumentów finansowych).

Tryb i warunki postępowania

Rada Ministrów wydała rozporządzenie w sprawie trybu i warunków postępowania podmiotów prowadzących działalność maklerską oraz banków prowadzących rachunki papierów wartościowych. Aktem tym wprowadzono nowe przepisy odnośnie zawierania umów, na podstawie których świadczone maja być usługi maklerskie (w zakresie obrotu wszystkimi ze wskazanych w ustawie instrumentami finansowymi), odnośnie postępowania przy świadczeniu tych usług oraz przy rejestrowaniu i archiwizacji dokumentów w sporządzanych lub otrzymywanych w związku z ich świadczeniem. Rozporządzenie rozszerza zakres podmiotowy dotychczas obowiązującej regulacji, wprowadzając szczegółowe zapisy odnoszące się do zagranicznych firm inwestycyjnych prowadzących działalność maklerską na terytorium Polski na podstawie zezwolenia udzielonego przez macierzysty organ nadzoru.

Pożyczanie papierów wartościowych

Rozporządzenie w sprawie określenia szczegółowych zasad, trybu i warunków pożyczania papierów wartościowych z udziałem podmiotów prowadzących działalność maklerską oraz banków prowadzących rachunki papierów wartościowych. Akt ten opiera się o zasady, tryb i warunki pożyczania papierów wartościowych określonych w rozporządzeniu rządu z 21 grudnia 1999 r.

Wprowadzone zmiany mają m.in. na celu:

• - umożliwienie rejestrowania zabezpieczenia umowy pożyczki i zabezpieczenia sprzedaży krótkiej na rachunkach bankowych prowadzonych przez bank prowadzący rachunki papierów wartościowych na podstawie wspomnianej wyżej ustawy z 21 sierpnia 1997 r.;
• - rozszerzenie katalogu składników zabezpieczenia początkowego i dodatkowego sprzedaży krótkiej o należności z tytułu zawartych na rynku regulowanym, a nie rozliczonych transakcji sprzedaży papierów wartościowych, o ile rozliczenie tych transakcji jest objęte systemem, o których mówi wymieniona ustawa.
• - umożliwienie wymiany składników zabezpieczenia sprzedaży krótkiej w trakcie obowiązywania umowy pożyczki, o ile dopuszcza to ramowa umowa sprzedaży krótkiej i na warunkach w niej określonych;
• - umożliwienie wymiany składników zabezpieczenia pożyczki papierów wartościowych zawieranej na podstawie ramowej umowy pożyczki, o ile dopuszcza to ramowa umowa pożyczki i na określonych w niej warunkach;
• - zapewnienie zgodności inwestowania środków pieniężnych klientów przez dom maklerski ze standardami unijnymi
  Pożyczki na nabycie papierów wartościowych

Rada Ministrów wydała również rozporządzenie w sprawie trybu i warunków udzielania przez domy maklerskie, banki prowadzące działalność maklerską i banki prowadzące rachunki papierów wartościowych pożyczki na nabycie papierów wartościowych dopuszczonych do publicznego obrotu. W rozporządzeniu określono szczegółowe zasady zawierania umów pożyczki środków pieniężnych na nabycie papierów wartościowych dopuszczonych do obrotu publicznego oraz warunki, jakie wówczas muszą być spełnione. Zróżnicowano warunki postępowania w zależności od danej sytuacji - inne będą w przypadku pożyczki wykorzystywanej na zakup „zwykłych” papierów wartościowych, inne gdy z pożyczonych środków klient wnosi lub uzupełnia depozyt zabezpieczający w sytuacji dokonywania obrotu instrumentami pochodnymi.

Przy ustalaniu zasad zabezpieczania interesów pożyczkodawcy będą obowiązywały następujące zasady:

• - sposób ustalania przedmiotu zabezpieczenia pożyczki (ograniczenie do najbardziej płynnych papierów wartościowych dopuszczonych do publicznego obrotu);
• - tryb ustalania wartości zabezpieczenia pożyczki;
• - sposób wnoszenia zabezpieczenia pożyczki;
• - wymagana minimalna wysokość zabezpieczenia.

W rozporządzeniu wprowadzono również jedną z podstawowych zasad związanych z działalnością maklerską - zakaz wykorzystywania przez podmiot prowadzący taką działalność środków pieniężnych klientów tego podmiotu, zdeponowanych na rachunkach przez ten podmiot prowadzonych.

W celu zapewnienia bezpieczeństwa pożyczkodawców w rozporządzeniu określono również sposoby badania wiarygodności i wypłacalności pożyczkobiorców. Mają się one opierać na obligatoryjnym uzyskiwaniu od potencjalnych pożyczkobiorców informacji, które pozwolą ocenić ich wypłacalność (np. sytuacja majątkowa).