Ustawa przyznaje najemcom mieszkań, które w procesach przekazywania jednostkom samorządu terytorialnego, likwidacji, zbywania, komercjalizacji, prywatyzacji lub upadłości, przestały być mieszkaniami zakładowymi przedsiębiorstwa państwowego, państwowej osoby prawnej lub Skarbu Państwa albo spółki handlowej, w odniesieniu do której Skarb Państwa był podmiotem dominującym pierwszeństwo w nabyciu mieszkania, w miejsce dotychczasowego prawa pierwokupu. Pierwszeństwo należy odróżnić od konstrukcji prawnej pierwokupu, gdyż pierwokup może być realizowany wyłącznie w związku ze sprzedażą rzeczy, a nie z inicjatywy osoby uprawnionej. Natomiast pierwszeństwo aktualizuje się z chwilą powzięcia zamiaru zbycia nieruchomości. 

Projektowana ustawa rezygnuje z konieczności wstępowania na drogę postępowania sądowego - sąd rozstrzyga sprawę tylko w sytuacji zakwestionowania uprawnień najemcy przez właściciela nieruchomości. Umożliwiono skorzystanie z prawa pierwszeństwa również wskazanej przez najemcę osobie bliskiej stale z najemcą zamieszkującej. 

Określono sposób obliczania ceny zbywanego mieszkania: w przypadku skorzystania z pierwszeństwa, zbycie mieszkania następuje na warunkach i po cenie, określonej w przepisach ustawy o zasadach zbywania mieszkań. Cena podlega waloryzacji według zasad określonych w przepisach o gospodarce nieruchomościami. W sytuacji gdy cena sprzedaży mieszkania na rzecz osoby uprawnionej jest niższa od wartości rynkowej tego mieszkania, na wniosek zbywcy realizującego pierwszeństwo, podmiot, który naruszył interes prawny albo jego następca prawny, wypłaci zbywcy odszkodowanie w wysokości odpowiadającej tej różnicy. 

Wprowadzono generalną zasadę, że ustanowienie odrębnej własności lokalu na rzecz osoby uprawnionej nie może naruszać praw osób trzecich. Ustawa lepiej zabezpiecza interesy wierzycieli hipotecznych, przewiduje bowiem, że hipoteka obciążająca dotychczas nieruchomość, w której ustanowiono odrębną własność lokalu na rzecz osoby uprawnionej, nie obciąża powstałej nieruchomości lokalowej. Natomiast jeżeli wartość pozostałej części nieruchomości, w której ustanowiono odrębną własność lokalu na rzecz osoby uprawnionej, nie zapewnia wierzycielowi hipotecznemu dostatecznego zabezpieczenia, może on żądać od właściciela obciążonej nieruchomości ustanowienia zabezpieczenia dodatkowego. 

Ustawa przyznaje aktualnemu najemcy mieszkania zakładowego będącemu osobą uprawnioną roszczenie o nabycie mieszkania na zasadach preferencyjnych wobec spółki handlowej, w odniesieniu do której Skarb Państwa był podmiotem dominującym w okresie od dnia 7 lutego 2001 r. do dnia poprzedzającego wejście w życie niniejszej ustawy. 

Koszty określenia wartości rynkowej lokalu, wynagrodzenia notariusza oraz koszty sądowe w postępowaniu wieczystoksięgowym będą obciążały najemcę, na rzecz którego dokonuje się przeniesienia własności lokalu. 

Projekt nowelizuje także ustawę z dnia 26 października 1995 r. o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego, umożliwiając udzielanie gminom preferencyjnych kredytów z Krajowego Funduszu Mieszkaniowego na zakup nieruchomości mieszkalnych, które przestały być nieruchomościami zakładowymi. Aktualnie gminy mogą uzyskać kredyt jedynie na realizację komunalnej infrastruktury technicznej towarzyszącej budownictwu mieszkaniowemu.